Situatie 7: De verzoeker maakt (mogelijk) misbruik van het recht

Acties

• Spreek de verzoeker aan op zijn gedrag

  • Overweeg, bij twijfel over de intenties van de verzoeker bij zijn verzoek, het gesprek met hem aan te gaan en hem hierop te bevragen. Benoem tijdens dit gesprek dat het om oneigenlijk gebruik lijkt te gaan en hij daarmee mogelijk misbruik maakt van de Woo. Niet iedereen weet dit. Soms is dit voldoende informatie voor de verzoeker om zijn verzoek in te trekken of aan te passen.
  • Wanneer het verzoek evident geen bestuurlijke aangelegenheid betreft, kan je de verzoeker ook mededelen dat het verzoek om deze reden niet behandeld wordt (zie ook situatie 3). Je hoeft dan niet meteen beroep te doen op de antimisbruikbepaling (Artikel 4.6).
• Onderzoek of er sprake is van misbruik

  • Voor misbruik van het recht kent de Woo de antimisbruikbepaling als laatste redmiddel. Hoewel het – met goede reden – niet al te gemakkelijk is om de drempel van misbruik van recht te halen, is het zeker niet onmogelijk. Het ministerie van BZK heeft hiervoor de handreiking ‘ZO! ga je om met de antimisbruikbepaling' ontwikkeld. Deze helpt bestuursorganen bij het bepalen wanneer zij de antimisbruikbepaling kunnen inroepen en bij het omgaan met (vermoedelijk) misbruik of oneigenlijk gebruik van de Woo. 
  • Steek extra energie in goede dossieropbouw, als je denkt dat je te maken hebt met misbruik van recht. Leg vast welke contactmomenten er zijn geweest, welke gedragingen de verzoeker laat zien en uitlatingen hij heeft gedaan, wat de context is waarbinnen de verzoeken moeten worden geplaatst, hoe het tijdpad eruitziet, etc. Vraag zo nodig collega’s om vanuit hun ervaringen met de vermoedelijke misbruiker hieraan bij te dragen. 
  • Is de conclusie dat er (vooralsnog) geen misbruik aan de orde is, stop dan niet direct met de dossieropbouw. Wellicht is de (objectieve) grens op enig later moment alsnog bereikt.

  Misbruik van recht gaat over de misbruiker
  Misbruik is een optelsom van het gedrag en de houding van de verzoeker in combinatie met diverse andere factoren, waaronder het beslag dat gelegd wordt op de organisatie. Overmatig gebruik van de Woo leidt overigens op zichzelf dus niet direct tot de conclusie ‘misbruik’. Misbruik gaat veel minder over het Woo-verzoek en meer over het totaalbeeld van het gedrag van de Woo-verzoeker en de context van het verzoek. Misbruik van recht gaat dus in feite over de misbruiker. Het is belangrijk dit bij de beoordeling van het verzoek mee te nemen. 

• Stel het verzoek buiten behandeling bij constatering van misbruik

  • Stel bij de conclusie ‘misbruik’ het verzoek zo snel mogelijk buiten behandeling. De wet gaat uit van twee weken na ontvangst of ‘onverwijld’. Dat laatste betekent in de praktijk dat je binnen alle redelijkheid zo snel mogelijk hebt gehandeld. Het is dan belangrijk dat je in het dossier het moment markeert waarop het misbruik van recht duidelijk werd. Dit is belangrijk voor aantoonbaarheid bij rechtelijke procedures.